Dostępne zagadnienia z Psychologii rozwoju człowieka

Rozwój – to seria progresywnych zmian, które prowadzą do dojrzałości organizmu:

• zachodzą one w jednym kierunku

• każda zmiana jest zależna od poprzedniej i wywiera wpływ na późniejszą

• wpływa na pojawienie się nowych właściwości i zdolności

• polega na przechodzeniu od funkcji niższych do wyższych

Badania nad rozwojem:

1. Podejście normatywne (krótkoterminowe) - aby zbadać jak dzieci w danym okresie funkcjonują.

2. Badania długotrwałe – badany jeden człowiek i w długich okresach czasu; badanie osobowości człowieka.

Norma statystyczna – stosowanie normy w sensie statystycznym nie może samodzielnie wyrokować o jakiejś sytuacji, ale jest przydatne.

Społeczno – kliniczne znaczenie normy:

Norma to brak symptomów sygnalizujących stan patologiczny.

Symptomy patologiczne:

• obiektywne – obserwowane w zachowaniu objawy nieprzystosowania

• subiektywne – przykre uczucia przeżywane przez dziecko, ale nie ujawniane na zewnątrz (lęki, depresje).

Teoretyczne znaczenie normy:

Celem jest sformułowanie wzorca dojrzałej osobowości:

• zbyt rygorystyczny - „wszyscy są nienormalni”

• zbyt liberalni - „wszyscy są normalni”

Rodzaje zmian w rozwoju:

• zmiany wielkości: wzrost, słownik, rozumienie, pamięć

• zmiany proporcji: ciała, wyobraźni (fantastyczna/realistyczna), zainteresowań (egocentryzm)

• zanikanie starych właściwości: odruchów, zębów, mowy, impulsywności

• nabywanie nowych właściwości

• cechy płciowe, ciekawość, normy, język

Przyczyny rozwoju:

Dojrzewanie – rozwój lub pojawienie się właściwości potencjalnie obecnych w jednostce a wynikających z jej wyposażenia dziedzicznego.

Uczenie się – wymaga ćwiczeń wywołujących zmiany. Okres największej plastyczności, w którym uczenie odgrywa największą rolę to dzieciństwo.

Dojrzewanie a uczenie się:

Dojrzewanie -------> uczenie się – szybki rozwój

Uczenie się --------> dojrzewanie – brak rozwoju

Dojrzewanie -------> brak uczenia się – wolny rozwój

Rozwój psychoruchowy dziecka:

• jest to proces rozwoju, w którym motoryka jest ściśle powiązana z psychiką

• jedność ta jest szczególnie silna we wczesnym okresie życia

Tempo rozwoju:

Do urodzenia się osiągamy:

• 1/3 długości ciała

• 99% wzrostu wagi

• 0-3 r. ż platou przystosowawcze + intensywny rozwój

• 3-6 r. ż. nieco zwalnia się, ale nadal szybkie

• 6-12 r. ż. zwolnione

• 12-14 r. ż. szybkie

• 14-20r. ż. zwolnione

Prawidłowości rozwoju – Reguła 1

Rozwój odbywa się według określonego prawa, nie jest przypadkowy i niezorganizowany. Każda faza opiera się na poprzedniej i stanowi przygotowanie do następnej.

Ogólna prawidłowość nie zmienia się mimo przyspieszenia

• 0 – trzewia, funkcje wegetatywne

• 4 tygodnie – oczy, kontrola

• 4 miesiące – głowa, utrzymanie równowagi

• 7 miesiąc – ręce, chwyta i manipuluje

• 10 miesiąc – tułów, siedzi, kopie, pełza

• 1 rok – nogi, stopy, stoi, zaczyna chodzić

• 1,5 roku – krtań, słowa, wyrażenia

• 2 lata – zwieracze, kontrola nad pęcherzem i wydalaniem

• 3 lata – mowa, zdania

• 4 lata – pojęcia, liczba, forma

• 5 lat – uspołecznienie, przedszkole

Prawidłowości rozwoju – Reguła 2

Rozwój przebiega od reakcji ogólnych do specyficznych:

• widzi duże przedmioty zanim zobaczy małe

• manipuluje prostymi przedmiotami zanim złożonymi

• klasyfikacja

• reakcja na obcych

Prawidłowości rozwoju – Reguła 3

Rozwój jest ciągły.

Prawidłowości rozwoju – Reguła 4

Różnice indywidualne dotyczące rozwoju.

Wzorce rozwoju psychoruchowego:

Rozwój harmonijny – rozwój wszystkich czynności psychomotorycznych odbywa się z taką samą szybkością.

• Przeciętne tempo rozwoju ruchowego WR=WŻ

• Globalne opóźnienie rozwoju WR<WŻ

• Globalne przyspieszenie rozwoju WR>WŻ

Rozwój nieharmonijny – poszczególne sfery rozwijają się w innym tempie.

• Parcjalne, fragmentaryczne opóźnienie rozwoju przy prawidłowym rozwoju innych funkcji.

• Głębokie, parcjalne opóźnienie przy opóźnionym rozwoju ogólnym innych funkcji.

• Parcjalne przyspieszenie rozwoju w zakresie jakiejś funkcji np. mowy czy myślenia.

• Różne tempo rozwoju wszystkich funkcji.

Czynniki wpływające na rozwój:

• inteligencja

• płeć

• gruczoły wydzielania wewnętrznego – tarczyca, gruczoły płciowe

• pożywienie – dystrofia

• choroby

Okresy rozwojowe:

• płodowy

• noworodkowy – 2 tygodnie

• niemowlęctwo – do 2 roku życia

• dzieciństwo – do ok. 14 roku życia

• adolescencja – do 21 roku życia